واکنش جامعه باستان‌شناسی ایران، به طرح نصب دوربین مدار بسته در سایت‌های کاوش باستان‌شناسی: چنین طرحی حتی در امنیتی‌ترین کشورها نیز سابقه نداشته است

جامعه باستان‌شناسی ایران: چنین طرحی حتی در امنیتی ترین کشورها نیز سابقه نداشته است

کانون باستان‌شناسی نه تنها این تصمیم وزیر میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری را سنجیده و به جا می‌داند، بلکه اظهارات بیان شده در بیانیه‌ی جامعه باستان‌شناسی ایران، که هیچگونه وجاهت قانونی ندارد – دارای اشکال‌های فراوان می‌داند. که به صورت اجمالی به آن‌ها اشاره می‌کند.

به گزارش میراث‌باشی: جامعه باستان‌شناسی ایران در بیانیه‌ای ابلاغیه وزارتخانۀ میراث فرهنگی مبنی بر نصب دوربین‌های مداربسته در محل کار کارشناسان باستان‌شناسی را تصمیمی غیرکارشناسی، بدعتی توجیه ناپذیر، شوم و مخرب دانسته است.

در این بیانیه آمده است، به تازگی ابلاغیه‌ای شگفت‌آور از سوی دفتر وزیر میراث فرهنگی در تاریخ 24 آذر امسال به دفتر رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی ابلاغ شده که بدعتی بدشگون و مخرب خواهد بود. این ابلاغیه بر لزوم ایجاد هیئتی به نام «کمیته راهبری حفاظت الکترونیک» تاکید دارد و در بخشی از آن «لزوم نصب دوربین‌های مدار بسته 24 ساعته در محل کاوش‌های باستان‌‍شناسی» و نیز «تحویل روزانه آثار مکشوفه به امنای اموال» تاکید شده است.

 توجیه ‌ناپذیربودن چنین ابلاغیه‌ای از آنجاست که می‌دانیم بسیاری از محوطه های باستانی، موزه‌ها، پایگاه‌ها و محوطه‌های ملی و جهانی میهن‌مان به دلیل عدم تامین اعتبار مالی فاقد ابتدایی ترین امکانات حفاظتی و ازجمله دوربین های مداربسته هستند، و از این نظر حفاظت و تأمین امنیت آنها همواره یکی از مسائل و نگرانی های کارشناسان میراث فرهنگی بوده است. بنابراین، این پرسش مطرح می شود که چگونه نصب دوربین‌های مداربسته در محل کار باستان‌شناسان در اولویت مدیریت وزارتخانه قرار گرفته است ولی محوطه‌های ملی و جهانی ما در اولویت نیستند؟ با توجه به این واقعیت که در محل‌های کاوش باستان‌شناسی همواره یکی از ناظران پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (زیرمجموعۀ وزرات میراث فرهنگی) حضور دائمی دارد، ملاحظات حفاظتی و امنیتی برای نصب دوربین‌های مداربسته در محل‌های کاوش باستان‌شناسان با پرسش‌ها و تردیدهای جدی روبرو می‌شود و قابل توجیه نیست. در این وانفسای وضعیت ناگوار اقتصادی کشور و وزارتخانه و تحریم‌های بین المللی که زندگی روزمرۀ مردم را نیز دچار مشکل کرده است، به جاست بپرسیم که آیا جناب وزیر، آقای علی اصغر مونسان، از این ابلاغیه آگاه است و اگر بلی، آن را چگونه توجیه می کنند؟ منشاء این تصمیم نسجیده برای صرف بودجه‌های کلان برای نصب دوربین های مداربسته چیست و بنا به چه ضرورتی صورت می گیرد؟

در تأمین امنیت و حفاظت فیزیکی از محوطه‌های باستانی عوامل و مسائل بسیاری دخیل هستند که آن را موضوعی چندوجهی می‌کند. از تصمیمات برای تامین اعتبار و اختصاص بودجه‌های حفاظتی تا تأمین منابع انسانی، اولویت بندی‌ها و بسیاری مسائل دیگر همه ماحصل روندی است که حفاظت از محوطه‌ها و اموال فرهنگی نتیجۀ آن‌ها هستند. از این نظر، آیا باید انتظار داشته باشیم که دوربین‌های مداربستۀ نظارتی در اتاق‌های مدیران و محل‌های تصمیم گیری دربارۀ بودجه‌ها و مدیریت منابع نیز نصب شود؟ آیا باید انتظار داشته باشیم که چنین ملاحظاتی شامل محل کار کارشناسان و مدیرانی که با سایر بخش های میراث فرهنگی درگیر هستند از جمله گردشگری، مالی، روابط بین الملل، مرمت و حفاظت ابنیۀ تاریخی، صنایع دستی و… نیز نصب شود؟ در محل انجام طرحهای مرمت (برای نمونه در گنبد شیخ لطف الله) چطور؟

اجرای این “ابلاغیه دفتر وزارت میراث فرهنگی” پیامدهای مخربی خواهد داشت؛ زیرا جدای از نادیده گرفتن اولویت‌های حفاظتی و اتلاف سرمایه بیت المال، سرمایه اجتماعی یک صنف متخصص که «اعتماد» است را هدف قرار خواهد داد و از این‌رو به سرمایه‌ها و منابع انسانی کشور در زمانی که کشورمان به نیروهای متخصص و کارشناس نیازمند است آسیب می‌زند. چنین تصمیمی نشان‌دهنده ناآشنایی طراحان آن با ماهیت پژوهش‌های علمی و کاوش‌های باستان‌شناسی است. ظاهراً ذهنیت بانیان صدور این “ابلاغیه” تصوری غیرواقعی و احتمالاً شبیه قرن نوزدهم میلادی است که در آن فعالیت­‌های باستان‌شناختی را با نوعی عملیات عتیقه‌جویی و حتی  مشابه فعالیت باندهای قاچاق در نظر گرفته‌اند.

«جامعۀ باستان شناسی ایران» از وزیر محترم میراث فرهنگی و گردشگری، جناب آقای علی اصغر مونسان، می خواهد پیامدهای مخرب چنین تصمیمی را با کارشناسان و متخصصان -و نه لزوماً حلقۀ مشاوران- مورد بررسی دقیق قرار دهند. ما به عنوان جمعی از متخصصان باستان‌شناسی، قویاً این ابلاغیه و تصمیم را که در دنیا بی سابقه است تقبیح می‌کنیم. چنین طرحی حتی در امنیتی ترین کشورها نیز سابقه نداشته است. «جامعۀ باستان شناسی ایران» از وزیر محترم میراث فرهنگی می خواهد به پیامدهای منفی اجرای این طرح در سطح داخلی و بین المللی توجه کنند و بانی بدعتی چنین مخرب و غیرکارشناسی در تاریخ باستان شناسی ایران نشوند.

کانون باستان‌شناسی نه تنها این تصمیم وزیر میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری را سنجیده و به جا می‌داند، بلکه اظهارات بیان شده در بیانیه‌ی جامعه باستان‌شناسی ایران، که هیچگونه وجاهت قانونی ندارد – دارای اشکال‌های فراوان می‌داند. که به صورت اجمالی به آن‌ها اشاره می‌کند.

در پاراگراف دوم این بیانیه آمده است «ابلاغیه شگفت‌آور از سوی دفتر وزیر میراث فرهنگی» در حالیکه در انتهای پاراگراف سوم همین بیانیه آمده است: «بجاست [به جا است] بپرسیم که آیا جناب وزیر، آقای علی اصغر مونسان، از این ابلاغیه آگاه است.» مگر می‌شود ابلاغیه‌ای که از دفتر وزیر آمده باشد بدون اطلاع وی باشد، مگر اینکه منظور نظر بیانیه جامعه باستان‌شناسی ایران، این باشد که وزیر از خود اختیاری ندارد و مسئول دفتر وی و دیگران خودسرانه تصمیم‌گیری می‌کنند و ابلاغیه صادر می‌کنند.

در ابتدای پاراگراف دوم به ناسنجیده بودن این هزینه اشاره شده است: «در صورتی که بسیاری از محوطه های باستانی، موزه‌ها، پایگاه‌ها و محوطه‌های ملی و جهانی میهن‌مان به دلیل عدم تامین اعتبار مالی فاقد ابتدایی ترین امکانات حفاظتی و ازجمله دوربین‌های مداربسته هستند.» در اینجا حق با جامعه باستان‌شناسی است، اما لزوم نبود بودجه کافی برای یک تخلف، دلیلی برمنع هزینه بر تخلف دیگر نیست، (اینکه چه تخلفی در ادامه اشاره خواهد شد)؛ در ادامه بیانیه آمده است: «با توجه به این واقعیت که در محل‌های کاوش باستان‌شناسی همواره یکی از ناظران پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (زیرمجموعۀ وزرات میراث فرهنگی) حضور دائمی دارد، ملاحظات حفاظتی و امنیتی برای نصب دوربین‌های مداربسته در محل‌های کاوش باستان‌شناسان با پرسش‌ها و تردیدهای جدی روبرو می‌شود و قابل توجیه نیست.» اتفاقا اعضای محترم جامعه باستان‌شناسی، همین نکته دلیلی بر ضرورت نظارت دوربین‌های مدار بسته است و آفتابی آمده است دلیل آفتاب. اعضای جامعه باستان‌شناسی ایران، غالبا از افرادی تشکیل شده‌اند، که سابقا در پژوهشکده باستان‌شناسی و یا پژوهشگاه و سازمان میراث فرهنگی مشغول به کار بوده‌اند و یا هستند، و سابقه تخلفات این گروه کم نیست، در ساده‌ترین نمونه‌ها مواردی همچون فاکتورسازی برای بالابردن هزینه‌ها و به جیب‌زدن بودجه‌ای که در حال حاضر دلسوز آن هستند که خرج دوربین نشود، عدم پرداخت حقوق کارشناسان و دانشجویان، عدم بیمه کردن کارگران و کارشناسان، جا زدن دوستان و خانواده در لیست‌های کارشناسی و کارگری برای دریافت حقوق در قبال کار انجام نشده، بخش اندکی از فضاحت‌های کارمندان و کارشناسان پژوهشکده باستان‌شناسی است. که امروز در پوستین جامعه باستان‌شناسی بیانیه صادر می‌کنند. اتفاقا کانون باستان‌شناسی معتقد است که لزوم وجود دوربین‌های مدار بسته در محوطه‌های در حین کاوش از زد و بندهای بین ناظران پژوهشکده و سرپرستان کاوش که معمولا هم‌پیاله هستند جلوگیری می‌کند، و این درحالی است که خلاف اصل 44 قانون اساسی، بسیاری از پروژه‌ها به دست کارمندان سهمیه‌ای ادارات میراث فرهنگی انجام می‌شود. در ادامه به: «سرمایه اجتماعی یک صنف متخصص که «اعتماد» است» اشاره کرده‌اید، لطفا کمی دقیق‌تر نگاه کنید این سرمایه در زیر دست و پای پژوهشکده باستان‌شناسی و افرادی که امروز در پوستین بره در جامعه‌باستان‌شناسی فعالیت می‌کنند لکه‌دار شده است.

در ادامه این بیانیه آمده است: «آیا باید انتظار داشته باشیم که دوربین‌های مداربستۀ نظارتی در اتاق‌های مدیران و محل‌های تصمیم گیری دربارۀ بودجه‌ها و مدیریت منابع نیز نصب شود؟ آیا باید انتظار داشته باشیم که چنین ملاحظاتی شامل محل کار کارشناسان و مدیرانی که با سایر بخش های میراث فرهنگی درگیر هستند از جمله گردشگری، مالی، روابط بین الملل، مرمت و حفاظت ابنیۀ تاریخی، صنایع دستی و… نیز نصب شود؟ در محل انجام طرحهای مرمت (برای نمونه در گنبد شیخ لطف الله) چطور؟» بله جای ایراد نیست که هر جا تخلفی هست و ناظر و مجری در حال زد و بند هستند، نظارتی ماشینی وجود داشته باشد. کانون باستان‌شناسی پیشنهاد می‌کند حتی در پشت دیوار ادارات سازمان میراث فرهنگی نیز دوربین نصب شود، چون در مکان‌هایی مانند شهرداری‌ها و ادارات دارایی که برای جلوگیری از رشوه‌گیری در اتاق کارمندان دوربین نصب شده، این فرآیند در کوچه پشتی، توالت، و یا بقالی مقابل اداره انجام می‌شود.

همچنین همانطور که در بالا ذکر شد، تصور از نصب دوربین مراقبت از اشیاء نیست، که قطعا پیش از این هم نظارت اطلاعاتی بر این گونه موارد به خوبی رعایت شده است، در واقع نصب دوربین‌ها مانع زد و بندها و تخلفاتی است که پیشتر به آن‌ها اشاره شد.

در پایان این بیانیه از آقای وزیر درخواست شده از: «کارشناسان و متخصصان -و نه لزوماً حلقۀ مشاوران-» برای مطالعه دقیق‌تر این طرح کمک گرفته شود، منظور جامعه باستان‌شناسی ایران، از کارشناسان و متخصصان، گرگ‌های بدون پوستین پژوهشکده باستان‌شناسی هستند، که در تخلفات ید طولایی دارند.

close

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *