تاریخ فوران ترا در آکروتیری باستان همچنان مورد بحث است

تاریخ فوران ترا در آکروتیری باستان همچنان مورد بحث است

در دوران شکوفایی عصر برنز یونان، آتشفشانی در جزیره ترا در یونان باستان (سانتورینی مدرن) فوران کرد. فوران شدیدی که شش برابر گدازه و سنگ بیشتر نسبت به فوران وحشتناک کراکاتوئا (در اندونزی) در سال 1883، به جو زمین پرتاب کرد.

گزارش منتشر شده پیرامون تاریخ فوران آتشفشان ترا، در دوره‌ی مفرغ، در یونان باستان به قلم رابین آنتانوفسکی در HERITAGEDAILY، منتشر شده است؛ جزیره‌ی ترا در دریای اژه واقع شده و این فوران تأثیرات فاجعه‌آمیزی بر کل منطقه مدیترانه شرقی داشته است. شهر آکروتیری که در خود جزیره قرار دارد، زیر چندین متر خاکستر آتشفشانی دفن شده، همانند پمپئی که زیر خاکستر آتشفشان وزوو حفاظت شد. (گرچه ساکنان آکروتیری به خاطر لزره‌های احتمالی، نسبت به فوران آتشفشان، احتمالا اطلاع قبلی داشتند، چراکه برخلاف پمپئی، هیچ شواهدی از اجساد ساکنان هنوز در این محل کشف نشده است.)

بقایای آکروتیری از دهه 1960 توسط باستان شناس یونانی اسپایریدون مارینوتوس (Spyridon Marinatos) کاوش شد. در اوایل سال 1939، ماریناتوس ادعا کرد که فوران ترا علت سقوط تمدن مینوئی در جزیره کرت، در حدود 110 کیلومتری جنوب ترا است. از آن زمان بحث‌های داغی درباره این نظریه وجود داشته است.

یکی از مشکلات اصلی این ایده در رابطه با سبک‌های سفالگری است. جدیدترین سبک سفالگری که در کاخ‌های مینوئی یافت شده، منتسب به دوره مینوئی متاخر 1B بوده، که تاریخ‌گذاری تطبیقی مینوئان و گاهنگاری مصری، سفال‌های دوره مینوئی متاخر 1B – و در نتیجه ساختارهای ویران شده – را حدود سال 1450 پیش از میلاد مسیح تخمین زده است.

بنابراین اگر فوران ترا مسئول تخریب این کاخ‌های مجلل بوده، باید در این بازه زمانی اتفاق افتاده باشد. مشکل اینجاست که جدیدترین سبک سفالگری موجود در آکروتیری منتسب به دوره مینوئی متاخر 1A است، که قدمت این دوره حدود 1500 پیش از میلاد است. این امر باعث شد تا غالب دانشمندان به این باور برسند که فوران در حدود این تاریخ رخ داده است و مسئولیت سقوط تمدن مینوئی که بعد از این تاریخ و در حدود سال 1450 پیش از میلاد اتفاق افتاده، فوران آتشفشان نبوده است.

با این حال، برخی اعتقاد دارند که پایان استقرار در اکروتیری همزمان با فوران نبوده است و پیشنهاد می‌کنند که توسعه شهر و ساخت و ساز در آن ممکن است سال‌ها و یا حتی دهه‌ها قبل از فوران متوقف شده و این مکان متروکه شده باشد. این گروه معتقد هستند که آكروتيري در ابتدا توسط زلزله تخريب شده و علائم استقرار مجدد و ترک بخش‌هايي از شهر قبل از سقوط گدازه‌های آتشفشانی به عنوان گواه اين فرضیه ذکر شده است. اکثر محققان فکر می‌کنند که تنها حدود دو سال بین تخلیه‌ی شهر در اثر زلزله و فوران آتشفشان فاصله وجود داشته است.

نقشه آکروتیری در عصر برنز ، حدود 1600 پیش از میلاد – ماکسیمیلیان دوربکر

تأثیر چنین فوران گسترده‌ای در بخش وسیعی از کره زمین احساس می‌شود و این توسط نهشته‌هایی در اعماق دریا و در مناطقی از جمله دریای مدیترانه و جزیره کرت، که نشانه‌هایی از خاکستر آتشفشان، توسط تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی یافت شده، پشتیبانی می‌شود. به این ترتیب ، از دندروکرونولوژی (سالیابی براساس حلقه‌های رشد درختان) و نمونه‌برداری از هسته‌ی یخ‌های موجود در مناطق دور دست، برای بدست آوردن یک تاریخ مطلق برای فوران این آتشفشان استفاده شده است.

محققان دانشگاه کوئینز در بلفاست (پایتخت ایرلند شمالی) دریافتند که درختان بلوط موجود در باتلاق‌های ایرلند برای دهه‌ها بعد از سال 1628 پیش از میلاد دارای حلقه‌های رشد باریکی بودند. این تاریخ همچنین توسط حلقه‌های رشد درخت‌های کاج بریستلکون (نوعی کاج زبر میوه) کالیفرنیا تائید می‌شود. محققان معتقدند که این ناهنجاری در رشد درختان ناشی از ابر غبار فوران آتشفشان ترا است. اما ارتباط بین حلقه‌های باریک رشد و فوران بسیار ناچیز است و به خودی خود شواهد محکمی برای تعیین زمان این آتشفشان نیست.

هسته توده‌های یخی میزان بالای اسیدیته ناشی از فوران‌های بزرگ را نشان می‌دهند، و میزان اسیدیته یک هسته یخی در گرینلند تاریخ فوران مشابهی در حدود سال 1645 پیش از میلاد را پیشنهاد می‌کند. با این‌حال قطعه‌ای از خاکستر آتشفشانی از هسته یخ مورد نظر، تجزیه و تحلیل شد، و نشان داد که با هیچ آتشفشان خاصی ارتباطی ندارد.

تاریخ‌گذاری رادیوکربن در تعیین تاریخ مطلق بسیار مؤثر است. یک مطالعه به سرپرستی استوارت مننینگ (Sturt Manning ) باستان‌شناس دانشگاه کورنل که روی 127 نمونه چوب، استخوان و دانه‌های گیاهی از آکریتوری و سایر مناطق اژه انجام شد. پس از کالیبراسیون و بررسی موازی در سه آزمایشگاه مختلف، و با میزان صحت 95 درصد، فوران آتشفشان را بین سال‌های 1660 و 1613 قبل از میلاد، اعلام کردند.

در سال 2006، تیمی به سرپرستی زمین‌شناس والتر فردریش (Walter Friedrich) از دانشگاه اهوس دانمارک، یک درخت زیتون را در ترا یافت که در زیر خاکستر آتشفشان سالم مانده بود. تاریخ‌گذاری رادیوکربن تاریخ مرگ این درخت (و بنابراین تاریخ فوران) را 1616-1600 پیش از میلاد و میزان صحت 95٪  تعیین کرد، که با تاریخ‌های مطالعه استوارت مانینگ بسیار مطابقت دارد.

اما مسئله اصلی این است که یک فوران در اوایل قرن 17 قبل از میلاد، مخالف گاهنگاری تاریخی مصریان باستان است. که تاریخ فوران را حداقل صد سال بعدتر اعلام می‌کند. سفالی متعلق به دوره مینوئی متاخر 1A در یک لایه‌نگاری یافت شده است که مصری‌ها تاریخ جدیدتری برای آن ثبت کرده‌اند، و سبکی از سفال قبرسی در آکروتیری یافت شده، که تا قرن 16 پیش از میلاد در مصر دیده نشده است.

در حالی که تاریخ‌گذاری رادیوکربن یک شاخص موثق برای تعیین قدمت فوران آتشفشان ترا و انتساب آن به اوایل قرن 17 پیش از میلاد است، کشفیات سفال و گاه‌نگاری مصری نمی‌توانند صحت رادیوکربن را تحت تاثیر قرار دهند. در واقع ، اگر تاریخ‌های رادیوکربن به عنوان موارد صحیح در نظر گرفته شوند، می‌بایست کل گاهنگاری عصر مفرغ متاخر اژه مورد بازنگری قرار گیرد.

منابع:

Balter, M. 2006. New Carbon Dates Support Revised History of Ancient Mediterranean, Science, Vol 312 (28 April 2006).
Friedrich, W.L. et al. 2006. Santorini Eruption Radiocarbon Dated to 1627-1600 B.C., Science, Vol 312 (28 April 2006).
Haughton, B. 2010. Akrotiri and the Destruction of Thera (Greece), History’s Mysteries, Career Press.
Nailing down an ancient eruption, Science News 251 (16 April 1988)
Renfrew, C. & Bahn, P. 2012. Dating the Thera Eruption, Archaeology: Theories, Methods and Practice, Thames & Hudson.
Sparks, R.S.J., Sigurdsson, H. & Watkins, N.D. 1978. The Thera eruption and Late Minoan-1B destruction on Crete, Nature 271 (05 January 1978).
Studies from Cornell University Provide New Data on Archeometry. Science Letter (26 April 2011).
Warren, P. 1984. Archaeology: Absolute dating of the Bronze Age eruption of Thera (Santorini), Nature 308 (05 April 1984).

close

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *