حال خراب بافت تاریخی دزفول و طرحها و تفاهم‌نامه‌های اجرا نشده

حال خراب بافت تاریخی دزفول و طرح‌ها و تفاهم‌نامه‌های اجرا نشده

هشت هزار واحد مسکونی در 200 هکتار بافت تاریخی دزفول که شامل 28 محله می شود وجود داشت. اما آغاز جنگ تحمیلی، تخریب‌های انسانی، تخریب‌های طبیعی،پروژه‌های شهری طی دهه‌های مختلف و نهایت ساخت و سازهایی نظیر پارکینگ دروازه و پارکینگ قائم موجب تخریب بخش گسترده‌ای از بناهای بافت تاریخی دزفول شد.

از مجموع 200 هکتار بافت تاریخی، 160 هکتار ثبت شده و 40 هکتار هم تعیین حریم شده است. در بافت محدودیت‌های ساخت و ساز و تراکم سازی از سه و نیم متر، تا 9 و 11 متر اعمال می‌شود. در بافت تاریخی 180 خانه، مسجد، مغازه، مدرسه ثبت شده است. بیش از 100 اثر دیگر هم واجد ثبت هستند. از مجموعه 180 بنای ثبت شده در بافت، حدود 80 بنا به مرمت اضطراری نیاز دارند.  

از 28 محله قدیمی و در هم تنیده دزفول که این دیار را به عنوان «شهر آجری» معروف کرده است پنج محله بافت تاریخی دزفول در شرایط خطرناک قرار دارند و محله لوریان در این بافت 200 هکتاری از همه بحرانی‌تر است. در حالی که مرمت و استفاده بهینه از هر کدام از این منازل می‌تواند در رونق اقتصاد گردشگری دزفول تاثیر زیادی داشته باشد.

همیشه تخریب‌های انجام شده در بافت‌های تاریخی که محل زندگی و کسب و کار بسیاری از مردم است، به گردن بلایای طبیعی نیست و گاهی هم انسان به نقش اول این تخریب‌ها و تعرض‌ها بدل می‌شود. 

در بافت قدیم دزفول موضوعات مختلفی باعث تخریب خانه‌های قدیمی می‌شود. از جمله این موضوعات فاضلاب است. تمام خانه‌های دزفول زیرزمین‌هایی به نام «شوادان» دارند. در برخی از این خانه‌ها، آب فاضلاب از زیر این خانه‌ها و شوادان‌ها عبور می‌کند و پایه‌های خانه را سست می‌کند. 

در بافت قدیم از دوران‌های گذشته همواره دو نوع لوله کشی آب وجود داشته است. یک لوله که آب شرب را منتقل می‌کند و دیگری آب رودخانه را که برای شستشو مورد استفاده قرار می‌گیرد. اکثرا این لوله کشی قدیمی است و موجب نشت آب می‌شود. 

اما موضوع دیگری که موجب تعرض شدید در بافت شده است تخریب‌های عمدی است. برخی از افراد با خرید ارزان خانه‌های ثبت ملی و دیگر خانه‌های با ارزش که ثبت نیستند اما فرسوده شده‌اند، در زمستان آبروها را می‌بندند تا آب در پشت بام جمع شود. این اقدام به مرور باعث تخریب خانه‌ها می‌شود. از طرفی یگان حفاظت میراث فرهنگی هم اجازه ورود به این خانه‌ها را بدون حکم دادگاه ندارد. 

با توجه به اینکه بافت قدیمی دزفول وضعیت بحرانی دارد و نیاز به توجه و رسیدگی اساسی دارد، همواره شنیده می‌شود که فرمانداری در حال برنامه‌ریزی و تعیین بودجه محلی است. مثلا محله «لوریان »که بیشترین حوادث و تخریب در آن منطقه رخ می‌دهد به لحاظ تخصیص بودجه در اولویت گرفته است. با این اولویت بندی، ضرورت مرمت در هر پنج محله برخوردار از بافت تاریخی در اولویت قرار می‌گیرد. در محله قلعه، علاوه بر چند مسجد و ساباط، خانه سوزنگر، خانه قلمبر، خانه طلوعی و خانه زرگر در وضعیت بحرانی هستند. البته به خانه‌های در وضعیت بحرانی باید خانه‌های تاریخی عدسی، میرزایی، گلچین، عبدی و قصاب را که در خطر ریزش هستند، اضافه کرد. این خانه‌ها دچار عدم پایداری ساختمان، ترک، فرسودگی سیستم فاضلاب و خطر رانش هستند. البته اداره کل میراث فرهنگی، خانه طلوعی و خانه قلمبر را خریداری کرده و در حال مرمت و بازسازی هستند. همچنین خانه زرگر هم نسبتا بازسازی شده است.

اکنون با وجود روند رو به رشد تخریب های ناشی از بلایای طبیعی و انسانی که دامنگیر دزفول شده است باید دید طرح گردشگری مهر و میراث که دزفول را در کنار کاشان و رامسر به عنوان پایلوت انتخاب کردند می تواند به نجات بافت تاریخی دزفول منجر شود.  

طرحی که در نتیجه امضای تفاهم‎نامه‎ای در سال 1395 میان وزیر کشور و وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با هدف تقویت و توسعه مدیریت بافت‎های تاریخی و فرهنگی و ایجاد زیرساخت‎های گردشگری امضا شد.

حال که طرح جامع بافت قدیم دزفول در کمیته فنی استان تصویب شده است. شهردار دزفول می‌گوید که این طرح جامع از 10 سال پیش تدوین شده که تاکنون به دلیل بی‌تفاوتی و همکاری نکردن برخی مسئولان در طی این سال‌ها اجرایی نشده است. 

اگر با همکاری دیگر دستگاه‌های اجرایی مشکل فاضلاب، مرمت و نوسازی این محله برطرف شود، می‌توان بافت قدیم دزفول را به عنوان بافتی ارزشمند در کشور برشمرد. با تصویب طرح جامع بافت قدیم، احیای معابر، اصلاح پایه‌های برق، بهسازی لوله‌های فرسوده، بدنه‌سازی و کفپوش گذاری از جمله اقداماتی است که انجام می‌شود.

close

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *