کشف مجموعه‌ای از سکه‌های عباسی در سرزمین‌های اشغالی

باستان‌شناسان مجموعه‌ای از سکه‌های اسلامی را در بخش‌های اسرائیلی یافته‌اند

سکه‌های مکشوفه داخل یک کاسه سفالی مربوط به 1200 سال قبل بوده و شامل نمونه‌های نادری از شمال افریقا است، یکی از این سکه‌ها مربوط به خلیفه هارون الرشید است، شخصی که کتاب هزار و یک شب بر اساس او شکل گرفته است.

به گزارش هاآرتص، قلعه‌ای شامل سکه های طلایی نادر مربوط به اوایل دوران اسلامی (1200سال پیش) طی یک کاوش نجات بخشی در “یونا” پیدا شد.

دکتر رابرت کول، دین‌شناس اداره باستان‌شناسی اسرائیل، سکه‌ها را به قرن نهم میلادی (اوایل دوره عباسی) نسبت می‌دهد. این سکه‌ها در یک کوزه خشتی شکسته در منطقه صنعتی- باستانی یونا، که قرن‌ها فعال بوده است، پیدا شده‌اند. کول می‌گوید از میان هفت سکه طلا، یک دینار مربوطه به خلیفه هارون الرشید (786-809 میلادی) بوده. 

کول می‌گوید: «کسانی که سکه‌ها را پیش من آوردند گمان می‌کردند که این سکه ها مربوط به دوره‌ی اموی است اما بایستی ناامیدشان کنم چون این سکه‌ها مربوط به دوره عباسی است. باستان‌شناسی یک علم دقیق نیست به خصوص، در باستان‌شناسی دوره‌ی اسلامی در اسرائیل، ما هیچ وقت نمی‌دانیم دقیقا با چه لایه و یا دوره‌ای مواجه هستیم، زیرا دوره‌ها به نوعی در هم تنیده شده‌اند.

از سوی دیگر سکه‌ها از علوم دقیقی برخوردار هستند: «سکه‌ها به معنای واقعی کلمه و از لحاظ تصویری یک کشف عالی هستند زیرا سکه‌های اسلامی با داشتن تاریخ و محل ضرابخانه بسیار خاص هستند… . سکه کشف شده متعلق به نیمه اول قرن هشتم (حدود 80 سال پس از پایان سلسله امویان در 750 میلادی) است.»

وی می‌گوید: «در حقیقت تمام سکه‌ها متعلق به دوره‌ی عباسی است و این امر می‌تواند شاهدی برای حضور پول نقد باستانی باشد.»

کشف مجموعه‌ی از سکه‌های عباسی در سرزمین‌های اشغالی توسط باستان‌شناسان اسرائیلی
کشف مجموعه‌ی از سکه‌های عباسی در سرزمین‌های اشغالی توسط باستان‌شناسان اسرائیلی

باستان‌شناسان معتقدند که ممکن است سازنده این سفال قلک مانند یک سفالگر محلی باشد. چراکه در طی کاوش‌ها مقدار زیادی کوزه‌های سفالین متعلق به اواخر دوره بیزانس و اوایل دوره اسلامی (7-9ق.م) کشف کرده بودند.

هنگامی که از کول در رابطه با کاربرد این کوزه سفالی سوال می‌‌شود پاسخ می‌دهد که: «حدس می‌زنم وسیله‌ای برای پس‌انداز نباشد.»در اروپای غربی استفاده از طلا بین قرن هشتم تا سیزدهم متداول نبود. وی توضیح می‌دهد: «اما به دلیل تجارت گسترده بین المللی در آن زمان در شرق بیزانس و در کل منطقه اسلامی استفاده از سکه طلا بسیار مورد استفاده بوده است.»

کول به هاآرتص می‌گوید: «سکه‌های طلا معمولا بیانگر تجارت بین‌المللی هستند. در آن زمان یک سیستم مالیاتی بسیار توسعه یافته وجود داشت، که طلا‌ها را جمع‌آوری کرده و در عوض چیزهای دیگری به مردم می‌دادند. بنابرین طلا نقش مهمی در اقتصاد داخلی و عمدتا در اقتصاد بین‌المللی ایفا می‌کرد.»

در واقع اگر دقت کنیم، گنج در یک زمان، پنهان و احتکار می‌شود، برخلاف پس‌انداز که به آهستگی و در مدت زمان طولانی و مداوم، مانند پس‌انداز در یک قلک، شکل می‌گیرد.

همچنین مجموعه کشف شده شامل سکه‌هایی بود که به ندرت در اسرائیل یافت می‌شد: «دینارهای طلا متعلق به سلسله الاغالبه که در شمال افریقا (تونس امروزی) حکومت می‌کردند و در ابتدا به عنوان خراجگزار خلافت عباسی شناخته می‌شدند اما در حدود قرن نهم میلادی مستقل شده و سکه‌های خود را ضرب کردند.»

کول می‌گوید: «سکه‌های ضرب شده توسط هارون الرشید، و حتی مسکوکات عباسیان نادر نیستند (گرچه سکه‌های طلا کم‌یاب و در صورت یافتن معمولا یک چهارم دینار هستند، و نه یک دینار کامل) اما سکه‌هایی که توسط سلسله الاغالبه در شمال آفریقا ضرب شده‌ غیر عادی هستند.»

وی می‌گوید در مجموعه‌ای که در قیصریه در سال 2015 شناسایی و کشف شده بود؛ بیش از دو هزار سکه وجود داشت که البته تعداد کمی از آنان متعلق به الاغالبه بوده و همه آن‌ها ربع دینار بودند. وی گفت: «در اینجا ما دینار‌های زیبایی به وزن 4 گرم با خلوص 90 درصد داریم، که موضوع شگفت آوری است.»

کشف مجموعه‌ی از سکه‌های عباسی در سرزمین‌های اشغالی توسط باستان‌شناسان اسرائیلی

عکس هوایی محوطه یَونا
کشف مجموعه‌ی از سکه‌های عباسی در سرزمین‌های اشغالی توسط باستان‌شناسان اسرائیلی
خمره های جمع اوری شراب از دوره پارسی
حاکمان می‌آیند و می‌روند

یَونا معمولا به عنوان یک شهر فلسطینی شناخته می‌شود که در ترجمه انگلیسی کتاب مقدس از ان به جبنه یاد می‌شود. این شهر ظاهرا در اواسط عصر برنز پدید آمده. سکونت در این منطقه در عصرآهن شدت گرفته و از آن زمان قطعات سفال برای توصیف دوره‌های استقرار در این منطقه پیدا شده است از جمله ظروفی که قدمت آن‌ها به حدود قرن یازده و یا دوازده پ.م بازمی‌گردد، و حتی شواهدی از عصر آهن، و حتی دوره‌ حکومت ایرانیان در این منطقه کشف شده است.

طی آخرین کاوش در این محوطه، باستان‌شناسان یک مرکز بزرگ تولید شراب را که مربوط به قرن چهارم و پنجم پ.م است کشف کردند. الی حداد، سرپرست تیم کاوش، دانه‌های انگور موجود در این کار را شناسایی کرد. حداد می‌گوید: «اندازه و تعداد خمره‌های موجود در این محل نشان می‌دهد که شراب در مقیاس تجاری تولید می‌شده، بسیار فراتر از نیازهای محلی ساکنان باستانی یَونا

یَونا مطمئنا در دوره هلنیستی از اهمیت برخوردار بوده است و در این مدت به جمنیا تغییر نام داد. یَونا حتی به نقطه برخورد شورشیان یهودی علیه حاکمان سلوکی به رهبری یهودا مکابی (167پ.م) تبدیل شد. برای رومیان، ظاهراً یونا به اندازه کافی مهم بوده که در فهرست فتوحات اولیه حشمونی‌ها توسط ژنرال پومپه قرار بگیرد، همانطور که در تاریخچه تفصیلی شهر توسط موشه فیشر و ایتامار تاکسل از دانشگاه تل آویو شرح داده شده است:

«بازگرداندن یَونا به عنوان یک شهر غیریهودی گامی بود برای خنثی‌سازی اقتصادی و سیاسی، جمعیت یهودیان در فلسطین.» آن‌ها می‌افزایند: «نوشته‌های رومی بیانگر ازدیاد جمعیت شهر در این دوره است.» یَونا به طور مداوم اشغال می‌شد و احتمال کاهش جمعیت با توجه به قلت ظروف سفالی و سکه‌ها، در طول حکومت سلسله اموی و دوره عباسی قابل برداشت است. این سومین خلافت پس از زمان حضرت محمد بود که گفته می‌شود حاکمان آن از نسل عموی پیامبر. عباس بن عبدالمطلب هستند.

عباسیان از قرن هشتم تا سیزدهم میلادی از مرکز خلافت خود در بغداد بر سرزمین‌های تحت سلطه خود، که در اوج دوران شکوفایی از شمال افریقا در غرب تا اسرائیل مدرن و خلیج فارس تا ارمنستان و افغانستان امتداد داشت، حکومت می‌کردند. سرزمین‌های که امروز به نام اسرائیل می‌شناسیم از اواخر قرن دهم میلادی زیر سلطه حکومت عباسی قرار گرفت.

این شهر در جنگ‌های صلیبی، و زمانی‌ که ابلین نامیده می‌شد نیز اشغال شد، کول می‌گوید: «خانواده‌های ابلین در پادشاهی صلیبی بیت المقدس و قبرس نیز جزو قوی‌ترین‌ها شدند؛ و حاکمان آمدند و رفتند، اما یونا با این وجود وارد جنگ نشد.»

کول می‌گوید، که هیچ مدرک سکه‌شناختی برای دوره‌های مملوک و عثمانی پیدا نشده است اما از دیگر سو کاوش‌های باستان‌شناسی گزارش‌هایی در مورد سازه‌های مملوک ارائه می‌دهد.

وی گفت: «آنچه ما در باستان‌شناسی انجام می‌دهیم این است که بیشتر و بیشتر در مورد آنچه اتفاق افتاده است بفهمیم، و امروز در باستان‌شناسی می‌توان گفت که ما فقط به جنبه یهودی نگاه نمی‌کنیم بلکه از اولین روزهای تاریخ بشر تا دوره عثمانی به کل تاریخ این محوطه نگاه می‌کنیم.»

close

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *