کشف بقایای نادری از منسوجات در اورکنی اسکاتلند متعلق به دوران نوسنگی

کشف بقایای نادری از منسوجات در اورکنی اسکاتلند متعلق به دوران نوسنگی

در منطقه نس آف برودگار، اورکنی (Ness of Brodgar, Orkney) باستان‌شناسان قسمتی از یک پارچه بافته شده پیدا کردند که روی سفالینه‌های نوسنگی برجا مانده بود؛ قریب به یقین، این قدیمی‌ترین بقایای یک پارچه در اسکاتلند تا به امروز است.

به گزارش Current Archaeology، کمتر اتفاق می ‌فتد که در کاوش‌های باستان‌شناسی در بریتانیا، پارچه‌ای متعلق به ماقبل تاریخ کشف شود، به این دلیل که مواد ارگانیک سریع‌تر تجزیه شده و از بین می‌روند مگر آنکه در شرایط بدون اکسیژن نگهداری شوند همانند شرایطی که در استقرارگاه دوره مفرغ در ماست‌فارم (Must Farm) وجود دارد (نگاه کنید به CA 312  و  319). آثار نساجی این دوره معمولا به صورت بقایایی از پارچه کشف می‌شوند که در زمان ساخت سفال در میان گل خیس گیر افتاده و پس از آتش و حرارتی که سفال دیده، در میان آن باقی مانده ‌ند.

کشف بقایای نادری از منسوجات در اورکنی اسکاتلند متعلق به دوران نوسنگی

اکتشاف اورکنی توسط مرکز باستان‌شناسی دانشگاه هایلند و آیلند   (University of the Highlands and Islands, UHI) صورت گرفت که در زمینه آثار باقی‌مانده بر روی ظروف سفالی در منطقه مطالعه می کنند و برای این کار از روش آر.تی.ای (RTI) برای مطالعه دقیق سطوح ظروف استفاده می‌کنند. در کشف فوق، ابتدا تکه ریسمانی در دو قست متصل به سفال پیدا شد که توجه یکی از حاضرین را جلب کرد و سپس با مطالعات انجام شده و استفاده از روش RTI فرضیات درباره آن به حقیقت پیوست.

 روش RTI یک روش بر پایه عکس گرفتن است و برای مطالعه جزییات روی سطح جسم به کار می رود. در این روش عکس‌های متعددی از سطح جسم توسط دوربین دستگاه گرفته می‌شود که در هر عکس با زاویه مشخص و متفاوتی به سطح نور تابانیده می شود. سپس با قرار دادن این عکس‌ها در کنار هم و به کمک نرم ‌فزار مرتبط، یک مدل دیجیتال از آن جسم به دست می‌آید که از زوایای مختلفی قابل رویت و مطالعه است. همچنین در این روش اطلاعاتی که با رویت و مطالعه خود جسم  قابل مشاهده نیست، با تغییر رنگ، نور و سایه، امکان پذیر ‌می‌شود. در سال 2019 دانشگاه هایلند و آیلند، تجهیزات RTI مختص مطالعه سفال‌های تزیینی و سنگ‌های کوچک را طراحی کرد که در این پروژه اکتشافی نیز از آن استفاده شد.

عکس‌های RTI در قسمت اتصالی روی سفال بقایای ریسمانی را نشان می‌داد که بافته (به سمت راست بافته) شده بود. طول آن 4 سانتی‌متر و قطر آن 3 میلی‌متر بود و رشته‌های پارچه به وضوح در آن دیده می‌شد. به کمک RTI بقایای یک تکه پارچه بافته شده نیز در داخل ظرف سفالی پیدا شد که به احتمال زیاد، قسمتی از لباس شخصی بوده که سفال را می‌ساخته و احتمالا در حین ساخت مابین سفال برجا مانده. نوع بافت این تکه پارچه به‌خوبی ریسمان قابل تشخیص نیست اما احتمالا نخ آن گیاهی و از کتان بوده.

کشف بقایای نادری از منسوجات در اورکنی اسکاتلند متعلق به دوران نوسنگی

این اکتشاف چشمگیر تنها یک همانند دیگر در اسکاتلند دارد؛ قسمت کوچکی از بقایای یک بافت ساده که روی یک ظرف متعلق به اواخر نوسنگی و اوایل عصر برنز در فلینت‌هاو، دمفریز و گالووی (Flint Howe, Dumfries and Galloway) کشف شد. کشف اخیر به درک ما از منسوجات دوره نوسنگی در اورکنی کمک می‌کند چرا که هیچ‌گونه آثار و شواهدی از نساجی متعلق به آن دوره در مجمع الجزایر اورکنی وجود ندارد. شاید دلیل آن دست بافت بودن پارچه‌ها و یا ارگانیک بودن مواد اولیه است که آثاری از آنها بر جا نمانده است.

بقایای ریسمان کشف شده نیز درخور توجه است؛ اگرچه آنچنان نادر نیست. تعداد زیادی آثار سبدبافی در منطقه کشف شدند که همگی به صورت الیاف پیچیده شده روی سفال‌هایی کشف شدند  که احتمالا از حصیر‌هایی به جا مانده که در چرخاندن سفال به‌هنگام ساخت و یا در حمل آن‌ها برای حرارت‌دهی استفاده می‌شده است. همچنین بقایای ریسمان‌های کوتاهی روی بدنه سفال‌ها کشف شد که ماگتز (maggots) نامیده می‌شوند و گاهی کاربرد تزیینی داشته‌اند (البته نه در این منطقه)؛ و احتمالا به صورت تصادفی و در اثر فرو رفتن حصیر سبد در سفال خیس برجا مانده است.

منسوجات و ریسمان‌ها در زندگی ماقبل تاریخ نقش به‌سزایی داشته‌اند و در همه ابعاد زندگی از شکارو ماهیگیری تا آشپزی، انبار کردن، لباس‌ها و ملحفه‌ها ضروری بودند. اما شواهد و بقایای به‌‌دست آمده از منسوجات در اکتشافات باستان‌شناسی نادر است. بدین ترتیب روش‌هایی مثل RTI می توانند در تشخیص آثار این قبیل منسوجات روی سطوح سفالی کمک شایانی کنند.

کشف بقایای نادری از منسوجات در اورکنی اسکاتلند متعلق به دوران نوسنگی

close

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *