تن پر ترکش قلعه «دا و دختر» اسیر بی‌توجهی‌ها

تن پر ترکش قلعه «دا و دختر» اسیر بی‌توجهی‌ها

تسطیح، گودبرداری و دیوارکشی با تعرض به دو بنا و محوطه باستانی در رامهرمز

میراث خبر، این روزها قلعه «دا و دختر» و خرابه‌های شهر باستانی رامهرمز که هر دو قدمتی ساسانی دارند با تعرض شدید در عرصه و حریم مواجه شده‌اند. اگرچه در یک دهه اخیر رامهرمز در شرق استان خوزستان با گنجینه جوبجی معروف شده اما بنای قلعه «دا و دختر» نماد این شهر است. قلعه‌ای که در سال ۱۳۸۰ به شماره ۳۷۷۱ و خرابه‌های شهر باستانی هم در سال ۱۳۱۰ به شماره ۴۵ ثبت ملی رسیدند.

تن پر ترکش قلعه «دا و دختر» اسیر بی‌توجهی‌ها

این قلعه که با حفاری‌های غیر مجاز مواجه بوده در روزگاری نه چندان دور در محدوده یک میدان تیر قرار داشت و به ناچار تن زخمی‌اش را به سایه بی‌توجهی‌ها سپرده بود، اما درد ناشی از ترکش‌های بی‌امان را تا سرحد مرگ تحمل کرد تا جان نسپرد. اما دردهای قلعه «دا و دختر» با تن زخمی از تیرهای بی‌امان که تمامی ندارد هیچ، چرخ‌های موتورهای پیست موتورسواری هم بر روی روح و روانش در حرکت است. اما باز هم این ضجه‌ها تمامی ندارد و اینبار یک نهاد نظامی با تسطیح و گودبرداری در حریم قلعه دا و دختر و عرصه شهر باستانی رامهرمز دیوارکشی برای ساخت و سازهای گسترده را آغاز کرده است.

متعرضین به محوطه‌های باستانی در عرصه و حریم قلعه دا و دختر و خرابه‌های یک شهر باستانی با اختصاص سند تک برگ برای ۱۲۲ هکتار و دیوارچینی هم به بقایای خرابه‌های شهر رامهرمز تعرض کرده‌اند و هم به قلعه «دا و دختر» آسیب جدی وارد می‌کنند. حال این پرسش پیش می‌آید که چرا نهادهای دولتی و نظامی قوانین حمایت از محوطه‌ها و بناهای تاریخی را زیر پاگذشته و برای طرح‌های خود استعلام دریافت نمی‌کنند و با ساخت و ساز نه تنها قانون شکنی می‌کنند بلکه موجب عدم استفاده از جاذبه‌های تاریخی در راستای توسعه گردشگری می‌شوند.

قلعه «دا و دختر» که بر روی کوه پاگچی قرار دارد و مشرف به رامهرمز است مسیر کوهنوردی و تفرجگاه مردم شهر رامهرمز محسوب می‌شود که با اجرای پروژه‌های یاد شده عملا مسدود می‌شود و یکی از تفرجگاه‌های همیشگی مردم با بن بست مواجه خواهد شد.

قلعه دا و دختر که بقایای بنایی دژ مانند و نسبتاً بزرگ ضمن مواجه شدن با حفاری های غیر مجاز دچار فرسایش شدید در نتیجه باد و باران است. توضیح اینکه در سال ۱۳۸۵ مبلغ ۳۰ میلیون تومان برای گمانه‌زنی این قلعه اختصاص یافت که این گمانه‌زنی به دلیل وجود یک منطقه نظامی در اطراف قلعه متوقف شد و هیچ‌گاه عرصه و حریم قلعه به پایان نرسید.

به گفته باستان‌شناسان و کارشناسان قلعه دا و دختر با مصالح ساختمانی متشکل از سنگ، ملات گچ و در برخی از نقاط آجر و قیر ساخته شده است و گفته می‌شود که سنگ مورد استفاده را از رودخانه «اعلا» «و سنگ‌پی آن را از معادن سنگ شرق و شمال شرق قلعه قرار دارد آورده‌اند. گچ موجود در محل نیز به عنوان ملات استفاده شده است و در کف و قسمت بالای پی لایه‌هایی از قیر طبیعی مشاهده می‌شود که از معادن قدیمی که در ضلع شمالی قلعه وجود دارد به این محل آورده و مورد استفاده قرار گرفته است. آجر از دیگر مصالح به کار رفته در این قلعه‌ است که بیشتر در برج‌های ضلع جنوبی از آن استفاده شده است.

در سمت شمالی قلعه دا و دختر استراحتگاهی وجود دارد که از آنجا راه اصلی ورود به قلعه را می‌توان دید. در نخستین پاگرد محوطه‌ای به چشم می‌خورد که آثاری از بقایای برجکی ویران شده در آنجا قرار دارد. از محل برج ویران شده تا قلعه اصلی مسیری ۱۰۰ متری است که به صورت معبری به عرض ۳ تا ۴ متر برای جلوگیری از تخریب و فروافتادن تدریجی دیوارها است. مصالح این برج سنگ و ساروج است و در برخی نقاط آن از قلوه سنگ و گچ استفاده شده است که در استحکام بخش‌های متفاوت دیوار بسیار مؤثر است. از ۱۰ متری محل برج تا قلعه یک ردیف پی با مصالح گچ، سنگ و آجر به صورت اتاقک است. این قلعه مستطیل شکل در یک محوطه تقریباً ۱۰۰۰ متری بنا شده است که پس از متروکه شدن و بی‌توجهی به ترمیم آن طی سالیانه متمادی تمامی سقف‌های آن ریخته است. ضلع غربی و ضلع جنوبی قلعه به وسیله چهار ستون نگه دارنده (پشت بند) استحکام بخشی شده است.

این قلعه شبیه دژی است که در روزگار ساسانیان برای حفاظت راه تجاری و نظامی و یا برای نگهبانی کاخ و خزائن رامهرمز یا نظارت بر جلگه زراعی، باغ‌ها، مزارع و انبارهای غله ساخته شده است.

مجتبی گهستونی

 

close

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *